Zabytki i ciekawe miejsca > Zabytki i ciekawe miejsca > Zwiedzaj z nami > Co tu robić? > Strona główna

 Zabytki i ciekawe miejsca

Budzistowo

Budzistowo leży nad rzeką Parsętą, ok. 4 km od ujścia rzeki do Morza Bałtyckiego. Jest to miejsce szczególnie interesujące dla pasjonatów archeologii i historii. Właśnie w tej małej wiosce nieopodal dzisiejszego miasta zlokalizowany był najstarszy Kołobrzeg. Miejsce to wybrano nie bez przyczyny. Przede wszystkim oddalenie od morza zabezpieczało przed bardzo częstymi we wczesnym średniowieczu nagłymi atakami korsarzy. Poza tym było to miejsce naturalnie obronne. Dzięki temu gród kołobrzeski był otoczony wodą, a o krok od niego mógł powstać niewielki port.
Pod koniec IX wieku rozpoczęła się budowa obronnego grodu, który został otoczony wysokim wałem zbudowanym z drewna i ziemi. Nowy gród zajmował powierzchnię ok. 1 hektara. Wewnątrz grodu stanęły domy mieszkalne, których konstrukcja zdradza, iż pierwsi kołobrzeżanie byli bardzo oszczędni i starali się budować tak, żeby nie zużyć dużej ilości drewna. Być może okolice Kołobrzegu, ze względu na stałe, intensywne używanie drewna jako opału w warzelniach soli były już znacznie odlesione i jako towar deficytowy trzeba go było sprowadzać z daleka. Z badań archeologów wynika, że w IX wieku zaraz przy ujściu rzeki do morza, na terenie dzisiejszej Wyspy Solnej, zlokalizowany był gródek chroniący saliny. W drugiej połowie X wieku Pomorze zostało włączone do państwa Mieszka I. W tym czasie w grodzie nastąpiła generalna odbudowa umocnień.
Kołobrzeg we wczesnym średniowieczu był rozległym zespołem osadniczym, równającym się innym przodującym osadom miejskim tego czasu. Gall Anonim pisze w początku XII wieku, że miasto opływało w dostatki i było bronione strażami. Określa je również jako sławne i znakomite miasto Pomorzan, wspominając o bogactwie, które miało zaślepić rycerzy Bolesława Krzywoustego. Co było zatem podstawą jego znaczenia i potęgi? Spośród różnych gałęzi gospodarki mieszkańców grodu w Budzistowie na czoło wysuwa się niewątpliwie eksploatacja miejscowych źródeł solnych. Drugim ważnym zajęciem kołobrzeżan było rybołówstwo. W większości poławiano śledzie. Jednym z niezbędnych zabiegów eksportu tej ryby np. do Wielkopolski i na Śląsk była jej konserwacja – przez zasolenie. Gród w Budzistowie pełnił istotną funkcję ekonomiczną, jako miejsce wytwórczości i wymiany również z dalszymi okolicami. Dzięki dobrej pozycji ekonomicznej budzistowski gród przyjął funkcję naczelnego ośrodka plemiennego w X wieku, i później państwowego, jak też w 1000 roku kościelnego.
W 1255 roku gród w Budzistowie stracił na znaczeniu, gdyż miasto na prawie lubeckim ulokowano w bezpośrednim sąsiedztwie kołobrzeskich salin.Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia tego historycznego miejsca. Można tam dojechać z Kołobrzegu autobusem miejskim nr 7, dojść pieszo lub dojechać ścieżką rowerową biegnącą wzdłuż ulicy Krzywoustego. Do dziś widoczne są tam ślady obwarowań grodu. Jednak największa atrakcją tego miejsca jest Kościółek Św. Jana Chrzciciela z 1222 roku. Jest to jedyny zabytek wczesnośredniowiecznego Kołobrzegu oraz najstarszy obiekt ceglany architektury sakralnej na Pomorzu Środkowym.
 

Jeśli macie Państwo ochotę uciec na chwilę od zgiełku i gwaru miasta, radzimy udać się do Podczela. Jest to malowniczo położone osiedle, które obecnie jest dzielnicą Kołobrzegu. Leży w Lesie Kołobrzeskim przy drodze do Koszalina (ok. 4 km od centrum miasta). Do Podczela można dojechać autobusem komunikacji miejskiej nr 5 (autobus kończy tam trasę). Radzimy jednak dojechać tam korzystając z malowniczo położonej ścieżki rowerowej wybudowanej w 2004 roku za pomocą środków Unii Europejskiej. Ścieżka ciągnie się na długości 3,5 km wzdłuż linii wybrzeża. Na niektórych odcinkach trasa prowadzi drewnianymi kładkami poprzez podmokłe tereny zamieszkałe przez rzadkie gatunki ptactwa. Ścieżka zaczyna się na końcu ul. Sułkowskiego – jest więc przedłużeniem promenady zaczynającej się przy kołobrzeskim molo.

Podczele to przede wszystkim szeroka plaża, dzika przyroda, cisza jak również raj dla miłośników militariów. Podczele jest czymś w rodzaju skansenu rosyjskiej bazy lotniskowej z okresu zimnej wojny. Do 1992 roku miasteczko ukryte wśród drzew było niedostępne dla zwykłych ludzi. Od 1945 roku była to baza lotniskowa armii radzieckiej. Baza wraz z lotniskiem została wybudowana w 1938 roku przez niemieckich inżynierów. Do dziś pozostały tam żelbetowe schronohangary, które obsypane są ziemią i zamaskowane roślinnością. Architektura osiedla zdradza obecność na tym terenie ludności niemieckiej (budynki z czerwonej cegły), rosyjskiej (czerwone gwiazdy na licach budynków) oraz polskiej.
Obecnie na lotnisku zajmującym powierzchnię ok. 90 hektarów organizowane są zloty miłośników szybkich motorów a także koncerty. Niewielka część hangarów jest w rękach prywatnych właścicieli, którzy cieszą się możliwością uprawiania sportów powietrznych. Dodatkową atrakcją terenu jest możliwość uprawiania turystyki pieszej, rowerowej oraz jazda na rolkach na terenach lotniska.
 

Port

Port kołobrzeski powstał przy ujściu Parsęty zaraz po lokacji miasta w 1255 roku. Od 1361 roku Kołobrzeg przystąpił do kręgu miast hanzeatyckich. W tym to czasie nastąpił największy rozwój miasta a zarazem miejskiego portu. Wokół portu skupiały się zabudowania portowe oraz chaty rybackie.Rozwój miasta i portu zniweczył wybuch wojny trzydziestoletniej. Fortuna uśmiechnęła się ponownie do kołobrzeżan w roku 1806. Wtedy właśnie Napoleon wprowadził blokadę kontynentalną Anglii. Kołobrzeg prowadził przez port intensywny przemyt luksusowych towarów. W 1837 obowiązek utrzymywania portu przejęły Prusy. W czasie II wojny światowej port zostaje zburzony. Dzięki sprawnym pracom w 1949 roku port ponownie zaczyna działać.

Dzisiejszy port jest miejscem pracy i źródłem utrzymania wielu kołobrzeżan. Pełni on wielorakie funkcje. Są to przede wszystkim funkcje handlowe i rybackie. Kołobrzeski port rybacki jest największy w Polsce. Dzięki temu, iż wszystkie kutry pozostają w rękach prywatnych port bardzo prężnie się rozwija.

Dodatkową atrakcją turystyczną są okręty wojskowe zacumowane w basenie portu Marynarki Wojennej. W czasie świąt państwowych oraz podczas trwania Dni Morza okręty można zwiedzić. Port dodaje urody uzdrowisku kołobrzeskiemu. Spełnia również unijne normy ekologiczne. Obowiązuje tu całkowity zakaz przeładunku towarów uciążliwych dla środowiska.
 

Potęga Kołobrzegu wyrosła na warzelnictwie soli. Najobfitsze w sól tereny znajdują się na północnym cyplu Wyspy Solnej, która znajduje się pomiędzy kanałem drzewnym a rzeką Parsętą. W IX wieku, gdy na obszarze dzisiejszego Budzistowa istniał wczesnośredniowieczny gród warowny, na Wyspie Solnej istniało małe osiedle solników, czyli ludzi, którzy trudnili się warzelnictwem soli. Kołobrzeżanie pozyskiwali sól za pomocą skomplikowanego procesu odparowywania wody. Sól była w owych czasach bardzo cennym surowcem. Dzięki niemu można było konserwować ryby oraz inne produkty spożywcze, co umożliwiało dalekosiężny handel tymi produktami. Od ok. IX do XII wieku saliny pozostawały w rękach książąt pomorskich. Dopiero w końcu XIII wieku stają się one własnością najbogatszej części mieszczan. Sól transportowano droga morską i lądową. Do Wielkopolski z Kołobrzegu prowadził znany w średniowieczu szlak solny.

W XVII wieku w Kołobrzegu działały imponującej wielkości tężnie, które istniały do połowy XIX wieku, kiedy to na rynku pojawiła się tańsza sól kamienna. Wtedy właśnie oficjalnie zakończono działalność kołobrzeskich salin. Wkrótce po tym odkryto lecznicze właściwości solanki, dzięki czemu w Kołobrzegu rozkwitło życie uzdrowiskowe. Picie kołobrzeskiej słonej wody oraz kąpiele solankowe są dziś powszechnie stosowanymi zabiegami leczniczymi.
Współcześnie na Wyspie przy ulicy Solnej, nieopodal mostu na Parsęcie, znajduje się źródło solanki (pozostałość po salinie). Jest to miejsce spotkań zarówno wczasowiczów, dla których źródełko jest atrakcją turystyczną, jak również mieszkańców miasta, którzy czerpią solankę do picia oraz do kiszenia ogórków. Warto odwiedzić to miejsce, do którego można dojść drogą od Starego Miasta wzdłuż rzeki, przy której zostały wytyczone ścieżki przeznaczone wyłącznie dla pieszych.
 

Port i Dzielnica Uzdrowiskowa

Zwiedzanie Kołobrzegu najlepiej zacząć od jego najatrakcyjniejszej części – nadmorskiej dzielnicy uzdrowiskowej. Spacer proponujemy rozpocząć od portu, który leży przy ujściu Parsęty do morza. Port powstał bezpośrednio po lokacji miasta w 1255 roku, i choć najważniejszym zajęciem średniowiecznych mieszkańców Kołobrzegu było warzelnictwo soli, to port był drugą co do ważności gałęzią pozyskiwania dochodu. Port prowadzi działalność handlową oraz pełni funkcję portu rybackiego. Na ulicy Szkolnej przy Terminalu Odpraw Celnych cumują statki pasażerskie. Można się nimi dostać m.in. na wyspę Bornholm. W porcie można podziwiać okręty wojskowe. Niebywałą atrakcją są również rejsy wycieczkowe organizowane na „zabytkowych” żaglowcach. Dodatkową atrakcją dla przybyszów jest możliwość zakupienia świeżych ryb prosto z kutra. Przystań rybacka znajduje się przy ulicy Bałtyckiej.

W pobliżu portu wznosi się wybudowana w 1945 roku latarnia morska. Latarnia wznosi się na 26 metrów, a światło jej jest widoczne z odległości 16 mil morskich (29,6 km). Polecamy wejść na taras widokowy latarni, skąd rozpościera się niezapomniany widok na morze, plażę i miasto. Z Dzielnicy Portowej warto skierować się na deptak nadmorski, który kończy się przy wejściu na molo. Niepowtarzalny klimat deptaka tworzą kawiarenki, lodziarnie, smażalnie ryb. Można spotkać tu przygodnych grajków, kataryniarzy oraz pięknie opalone wczasowiczki w bikini. Przechadzając się deptakiem miniemy Pomnik Zaślubin z morzem.

Poniżej promenady zaczyna się szeroka, piaszczysta plaża. Warto wspomnieć, że woda kąpieliska kołobrzeskiego należy do najczystszych na polskim wybrzeżu. Nad bezpieczeństwem wczasowiczów czuwają ratownicy wodni oraz służby medyczne. Na plaży w Kołobrzegu można spotkać przyjaźnie nastawione do ludzi łabędzie. Idąc deptakiem morskim wzdłuż plaży w ciągu paru minut dojdziemy do żelbetowego mola, które pobudowano w 1973 raku. Wcześniej na tym miejscu stało drewniane molo wzniesione w 1881 roku. Kołobrzeskie molo wcina się w morze na długość 220 m. Z mola roztacza się niezapomniany widok na rozległe wody Bałtyku. Z gęsto usianych ławeczek można obserwować statki wychodzące z portu, lub cieszyć się widokiem skłębionych fal podczas sztormu.

Idąc dalej, wzdłuż linii morza dostaniemy się na Promenadę Wydmową, która kieruje nas parkiem nadmorskim do amfiteatru. Aleja ta jest jedną z najdłuższych i najpiękniejszych promenad nad polskim morzem. Bulwar rozpościera się na długości 2 km wzdłuż Parku Zdrojowego, za którym położona jest uzdrowiskowa część miasta. Spacerując Aleją Nadmorską możemy odwiedzić przydrożne stragany z pamiątkami lub odpocząć w jednej z licznych kawiarenek. Warto również czasem zboczyć z trasy i wejść w jedną z zabytkowych uliczek zdrojowych, aby podziwiać architekturę ośrodków sanatoryjnych zbudowanych na przełomie XIX i XX wieku. Aleja Nadmorska łączy się z Aleją płk. A. Sułkowskiego, na której końcu znajduje się okazały ośrodek wczasowy Arka, który zamyka od wschodu strefę uzdrowiskowo- wczasową Kołobrzegu. Z tego miejsca do centrum miasta można dojechać autobusem komunikacji miejskiej linii nr 4. Bilety można zakupić u kierowcy.

Stare Miasto i Śródmieście

Kołobrzeg to nie tylko słońce, plaża i port. Jeśli znużą się Państwo kąpielami słonecznymi, spacerami po porcie lub pogoda spłata Wam figla, warto udać się na spacer szlakami średniowiecznych Kołobrzeżan. Odwiedzając najstarsze zakątki miasta należy pamiętać, że wiosną 1945 roku przez Kołobrzeg przetoczył się front, w wyniku czego miasto zostało zniszczone w prawie 90%. Dlatego też, chcąc poznać stare dzieje Kołobrzegu należy odwiedzić nieliczne ocalałe, lecz wartościowe zabytki. Na miejscu Starego Miasta powstała zupełnie nowa dzielnica zwana przez miejscowych Nową Starówką. W miejscu tym nowe domy wyglądające jak zadbane, stare kamieniczki zostały wbudowane pomiędzy prawdziwe staromiejskie budownictwo. Liczne elementy i detale zapożyczone z dawnych stylów architektonicznych tworzą niepowtarzalny klimat starówki. W centrum Nowej Starówki stoi neogotycki ratusz. Nie ma tu otwartych przestrzeni. Przy wąskich uliczkach ciągnie się zwarta zabudowa. Nad całością góruje ogromna gotycka bazylika katedralna. Miejsce to, dzięki swojemu specyficznemu klimatowi przypomina zwiedzającym najdawniejsze dzieje miasta i historię współczesną. Proponujemy przenieść się w czasie do minionych wieków i przypomnieć te historyczne budowle.

W 1255 roku Kołobrzeg jako pierwszy na Pomorzu Zachodnim otrzymał prawa miejskie na prawie lubeckim. Pierwotnie miasto było obwarowane drewniano - ziemnym wałem i fosą, później murami miejskimi z kamienia i cegły. Funkcję obronną murów wspomagała dodatkowo fosa o szerokości 20 m. Wówczas miasto zajmowało powierzchnię ok. 18 ha. Wewnątrz mieszkało ok. 6 tysięcy mieszczan. Poza murami miasta funkcjonowało pięć przedmieść. Granice Starego Miasta w przybliżeniu określają dzisiejsze ulice: Kamienna, Dubois, Wąska i Rzeczna. Do miasta można się było dostać przez cztery bramy: Młyńską (obecnie ul. Młyńska i Budowlana), Kamienną (obecnie ul. Budowlana, nieopodal obecnej wieży ciśnień), Solną lub inaczej zwaną Portową (zlokalizowana była na osi port - warzelnie soli) i Nową nazywaną także Bramą Panewników (prowadziła w kierunku warzelni).

Miasto założono w formie szachownicy z prostokątnym rynkiem. Od rynku odchodziły wąskie uliczki przecinające się pod kątem prostym. Całe miasto posiadało plan owalny- typowy dla miast lokowanych na prawie niemieckim. Ze względu na kwitnący handel oraz zamożność mieszkańców w XV wieku miasto było już całkowicie murowane.

Aby sprawnie odbyć wycieczkę po tej części miasta proponujemy zacząć zwiedzanie od jednej z najstarszych uliczek starego Kołobrzegu – Dubois. Łukowaty kształt ulicy sugeruje, że biegła ona wzdłuż murów warownych. Na końcu tej ulicy stoi Baszta Prochowa (zwana do czasów II wojny Basztą Lontową). Baszta jest jedynym zachowanym obiektem średniowiecznego systemu obronnego Starego Miasta. Skręcając w ulicę Katedralną, za basztą dochodzimy do okazałego gmachu z 1904 roku, który w tym czasie był siedzibą starostwa. Obecnie mieści się tu hotel Centrum. Następnie spacerem ulicą Ratuszową można się dostać na plac, na którym stoi oryginalny neogotycki ratusz, który jest najważniejszym świeckim obiektem miasta. Obok ratusza plac zdobi obracająca się w łożysku wodnym półtoratonowa kula z czarnego granitu, symbolizująca glob ziemski. Atrakcja ta wzbudza duże zainteresowanie zarówno dzieci jak i dorosłych. Po zmroku plac ratuszowy jest bardzo efektownie oświetlony i dzięki temu jest ulubionym miejscem spotkań młodzieży.

Udajmy się teraz w stronę rzeki Parsęty ulicą Emilii Gierczak, niegdyś zwaną ulicą Schlieffenów. Ulica przeznaczona jest jedynie dla ruchu pieszych. Spacer po tej urokliwej uliczce urozmaicają liczne stragany z pamiątkami, sklepiki oraz kameralne kawiarenki. To właśnie tu turyści najchętniej odpoczywają przy kuflu zimnego piwa lub jedząc pyszne lody. Idąc tą ulicą od placu ratuszowego, na końcu promenady, po prawej stronie można obejrzeć jedyną zachowaną gotycką kamienicę mieszczańską. Obecne znajduje się tu Muzeum Oręża Polskiego. Na przeciwko kamieniczki stoi odbudowane źródełko. Zmęczony turysta może się tu napić bez obaw, gdyż ze źródełka tryska czysta, źródlana woda.

Następnym celem naszego spaceru po Starym Mieście jest najcenniejsza budowla miasta – monumentalna bazylika NMP. Z ulicy E. Gierczak można tam dojść ulicą Mariacką bądź idąc w stronę Parsęty, skręcając w ulicę Rzeczną a następnie w prawo w ulicę Narutowicza. Pięcionawowa świątynia została wzniesiona na przełomie XIV i XV wieku. Wnętrze katedry jest odnowione, ale przetrwało w nim kilka zabytkowych sprzętów, które warto zobaczyć. Na placu z prawej strony katedry stoi pomnik Milenijny, który stoi w tym miejscu od 2000 roku.
 

Jego przesłaniem jest uczczenie rocznicy tysiąclecia utworzenia w Kołobrzegu biskupstwa, a także symboliczne wyrażenie nadziei na polsko – niemieckie pojednanie. Idąc w dół od ulicy Mariackiej można zatrzymać się na parę minut na ulicy Wąskiej gdzie znajduje się Akademia Rycerska. Na koniec przechadzki po Śródmieściu skierujmy się na ulicę Armii Krajowej, wzdłuż której ciągnie się kipiący zielenią, pełen alejek i ławeczek Plac 18 Marca. Na skrzyżowaniu ulic Armii Krajowej i Dworcowej możemy podziwiać pięknie odrestaurowany gmach poczty. Poczta została zbudowana w 1884 roku w stylu neogotyckim. Wśród licznych detali architektonicznych do najciekawszych należą siedzące na gzymsach krasnale. Odnalezienie ich przynosi szczęście! Idąc w dół ulicą Dworcową dojdziemy do budynku dworca kolejowego zbudowanego w stylu renesansowym w 1904 roku. Pamietajcie, że Kołobrzeg jest na tyle mały, że można go swobodnie obejść pieszo. Dlatego też, przed rozpoczęciem zwiedzania proponujemy samochody zostawić na parkingach.